Tasekla taqbuṛt / Ayen i d-isbuḥet Amar Tafat ɣef umedyaz Yusef U Qasi deg udlis "Isefra n teqbaylit Iqburen yura Lmulud n At Mɛemmeṛ
TUTLAYT DI TIMAWIT
Γef akken walaɣ tutlayt tewwet timawit¹, ladɣa tutlayt n tmaziɣt yellan d tutlayt-iw, tedder d tmiḍwin(d leqrun) talluft-agi, maca tezga-d deg yiwen n umekkan ur nelhi, ur nessefṛaḥ. Ayen ddren imaziɣen deg umezruy, ssefran, nnan, yiwen ur t-yuri, abaεda di tillay n teglest, d tallit talemmast. Kra ur d-yettɣima di tutlayt ur nettwaru. Kra n yifṛensisen(am general Haneautau, Auguste Mouliera, Bensdira, d Sidkawi) i d-ijemεen kra n yisefra iqburen, yecban Yusef U Qasi, d Si Muh U Mhend, d kra n tmucuha d yinzan i d-yeqqimen. Am wakken neẓṛa, Dda Lmulud Mεemmri, yerra-d aman ɣer terga, targa tuɣal d asif, yega idlisen s wazal-nnsen ɣef tsekla taqbuṛt.
Ihi, imi tasekla timawit tettaṭaf kra n tallit kan, yewwi-d fell-aɣ akken ur ɣ-tḍeṛṛu ara am wid istehzan deg yidles-nsen, nekni iwata as-neg llsas s tira, ad d-nejmeε ayen nessaweḍ deg wayen yellan d aqbuṛ, ad naru s waṭas akka ar zdat war ceḥḥa.
AMEDYAZ YUSEF U QASI
Seg Yusef U Qasi(ar da) i tebda tmedyezt taqbaylit syen akkin yiwen ur yeẓṛi
Tajmilt i umedyaz ameqqran Yusef U Qasi n At Jennad hat-a uẓekka-s di di taddart-is At Geret, ddaw Tfuɣalt, yettumḍel di 1770, di tɣiwant n Tmizar, win yebɣan ad-t-id izuṛ. Tigna-s di talwit. Tajmilt fell-as d tameqqrant. Asefru d amecṭṭuḥ i d-yefkan tigzi d yimenzayen(les principes) n dda Yusef:
Ciṭṭuḥ nettɛeddi fell-as
A w'ibɣan seg-s yimɣur
Ma d aṭas ur t-nettaǧǧa
Amer w'iteddun meɣrur
----------------
Voir isefra n Yusef U Qasi: https://youtu.be/t5Y-HueRpiM
YENNA YUSEF U QASI
D ul-iw i d ccix-iw
Abrid iɣer inh'ar t-aɣeɣ
D ul-iw i d afrag-iw
Abrid ɣef i iḥudd ttixṛeɣ
Tasuqilt/ traduction
Mon cœur est mon guide
La voie qu'il m'indique je la suis
Mon cœur est mon mentor
La voie qu'il m'interdit je la fuis.
Yenna-yas Yusef-U-Qasi deg yiwen usefru:
Aḥeq lmenzul
D kra yeɣɣran deg (i)keṛṛasen
Akked Nnbi Ṛasul
D Ugellid i ɣ-d-iεussen
Ur εdileɣ llefḥul
D wid yellan d afrasen
Yenna-yas Yusef-U-Qasi
Nek am lwadd Lḥaṛṛac
Maεlum m'ara d-ittkeṛkiṛ
Mi d-iḥmel iddem akk leǧyas
Kra bbwin t-iεeddan la xiṛ
Teger-as-d iɣzeṛ uxecxac
Ittuṛqad ittεinṣiṛ
Inna-as Yusef-U-Qasi
Dduṛa nedda d teǧǧaṛ
Irẓa-yaɣ llaεnaya ben Aεli
Ma nessers-as nugad llεaṛ
Ma nerfed-itt bezzaf umri
Llaεnaya d adrar n nnaṛ
Llεezz deg-s i yettili
«Ma nenejmaε di Tfuɣalt¹ bu tḥeṛci yawi-tt, di Sidi Menṣuṛ bu neyya yawi-tt» [Yusef u Qasi].
——————
1 Tafuɣalt d amkan n ujmuε zik deg at jennad, din i ttemcawaṛen ɣef ṭṛad
2 Sidi Menṣuṛ d lemqam ddaw Tfuɣalt i d-izga di taddart n Tmizar, qqaren-as "Timizar n sidi Menṣuṛ".
MUH AT LMESSƐUD NETTA D YUSEF-U-QASI
Yiwen umedyaz n At Yanni qqaren-as Muḥ At Lmessεud, yella di tallit n Yusef-U-Qasi, yettqaddaṛ Yusef nezzeh. Yebɣa Muḥ ad t-yesselmed Yusef di tmedyezt. Yiwwas yetter-it s usefru, Yusef yerra-yas tiririt s usefru, s tmeɣrut iεedlen.
Yenna-yas Muḥ At Lmessεud
A dda Yusef ay ungal
A yixef llehl-is
Tecbiḍ ṭaleb llersal
Yeɣɣran di Wedris
Fell-ak ul-iw d ameεlal
Anwa i k-yessεan d ccix-is
Yerra-yas Yusef, yenna-yas
Cubaɣ w'ur nekkat uzzal
Yecmet waggus-is
Am win irefden uffal
D win i lleslaḥ-is
Neɣ afṣiḥ deg lmital
Ur nessefruy deg ixef-is
Anamek yenna-yas Yusef, tigzi ur tettnuz ara, tamedyezt ur tettwalmad ara, yili medden akk ad uɣalen d imedyazen. Zemmreɣ kan ak welheɣ.
——————
Yettwakkes-d deg /Isefra n Teqbaylit Iqbuṛen/yura dda Lmulud Mεemri